سیاستگذاری عمومی

سیاستگذاری عمومی

تحلیل شکاف کارکردی در حکمرانی انرژی ایران: جابه‌جایی کارکردها به مدیریت اضطرار برآمده از تعارض عقلانیت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه خط مشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 برنامه ریزی و بهره برداری سیستم های قدرت، مهندسی برق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22059/jppolicy.2026.416929.2912
چکیده
انرژی زیربنای توسعه است و حکمرانی مؤثر نیازمند توازن امنیت، عدالت و پایداری زیست‌محیطی (سه‌گانه انرژی) است. بااین‌حال، شکاف عمیقی میان این اهداف و واقعیت‌ها در بخش انرژی ایران وجود دارد. این پژوهش با تحلیل مضمونی ۱۴ سند بالادستی و ۲۲ مصاحبه با خبرگان، به مقایسه کارکردهای مطلوب و واقعی در بخش برق پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد افزون بر ناکارآمدی ابزاری اسناد، شش کلان‌کارکرد در عمل به کژکارکردهای بقاءمحور تبدیل شده‌اند؛ از جمله امنیت عرضه به تنظیم کیفی کاهنده، تنظیم‌گری به دروازه‌بانی انحصاری و بهره‌وری به توزیع اجباری ناترازی. این انحراف ناشی از غلبه عقلانیت عملی و ذاتی میدان اجرا بر عقلانیت نظری و صوری اسناد است که سیستم را به مدیریت اضطرار سوق می‌دهد. بر اساس دو شکاف اصلی (ناسازگاری طراحی و غلبه عقلانیت میدان)، اصلاحاتی چون نهاد ناظر مستقل، بازار نگاوات، قیمت‌گذاری پویا، نقشه پتانسیل‌سنجی تجدیدپذیرها و نظام تجارت کربن پیشنهاد شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 03 آبان 1405