سیاستگذاری عمومی

سیاستگذاری عمومی

نظریه علوم اجتماعی و مسئله‌‌شناسی پدیده زمین‌خواری: مرور، ارزیابی و تحلیل رویکرد‌های اقتصاد سیاسی، سیاسی و جامعه‌شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
10.22059/jppolicy.2026.411873.2861
چکیده
تشدید پیامدهای‌ زمین‌خواری و تملک ذخائر اراضی جوامع، بحث پیرامون ریشه‌های این پدیده را به موضوعی مناقشه‌برانگیز بدل نموده ‌است. با توجه به کاربست گسترده مفهوم زمین‌خواری در رسانه‌ها، مطالعات حقوقی و برخی از متون پژوهشی ایران، مقاله به‌دنبال بررسی نحوه صورت‌بندی و تحلیل زمین‌خواری در سپهر علوم‌ اجتماعی است. نوشتار ضمن تعریف زمین‌خواری به مثابه هرگونه تملک و کنترل اراضی به‌منظور کسب منافع مالی و بهره‌کشی از منابع، بر این است که پژوهش پیرامون آن در وهله نخست مستلزم اتخاذ موضعی نظری است. از این‌رو بخش اصلی متن به بررسی مطالعات جهانی زمین‌خواری ذیل سه رویکرد اقتصاد‌‌سیاسی (شکست بازار)، رویکرد سیاسی (شکست دولت) و رویکرد جامعه‌شناختی (عاملیت بازیگران اجتماعی) اختصاص یافته‌است. مرور و تحلیل مطالعات نشانگر این است که پدیده زمین‌خواری ذیل سه الگوی نهادی، شبکه‌ای و خودمانی قابل تفکیک بوده و مطالعه این الگوها نیز به تناسب تنوع در بازیگران، مقیاس، اهداف و پیامدهای آن نیازمند بهره‌گیری نظری از رویکردهای سه‌گانه مزبور است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 شهریور 1405