حکمرانی گذار انرژی در ایران: تحلیل مضمون اسناد ملی انرژی از منظر امنیت انرژی و توسعه پایدار

مغانی, امیرمحمد; ملکی, عباس; حیدری, بهاره

doi:10.22059/jppolicy.2026.417593.2919

حکمرانی گذار انرژی در ایران: تحلیل مضمون اسناد ملی انرژی از منظر امنیت انرژی و توسعه پایدار

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیرمحمد مغانی ¹

عباس ملکی ²

بهاره حیدری ³

¹ دانشجوی دکتری حکمرانی انرژی، دانشکده‌ی حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، تهران، ایران

² استاد سیاست‌گذاری انرژی، دانشکده‌ی مهندسی انرژی، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

³ استادیار حکمرانی انرژی، دانشکده حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jppolicy.2026.417593.2919

چکیده

گذار انرژی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری، مستلزم حکمرانی منسجم برای تحقق هم‌زمان امنیت انرژی و توسعه پایدار است. این پژوهش با هدف تحلیل حکمرانی گذار انرژی در ایران، ۱۹ سند ملی حوزه انرژی را بر اساس چارچوبی شامل ابعاد امنیت انرژی، اهداف توسعه پایدار و مؤلفه‌های حکمرانی بررسی کرده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و با استفاده از تحلیل مضمون جهت‌دار و نرم‌افزار MAXQDA انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اسناد ملی عمدتاً بر بهینه‌سازی مصرف انرژی، مدیریت تقاضا، اصلاح سازوکارهای اقتصادی، و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تمرکز دارند. همچنین، حکمرانی انرژی در ایران عمدتاً دولت‌محور و متمرکز بوده و نقش مشارکت ذی‌نفعان و بازیگران غیردولتی محدود است. افزون بر این، مؤلفه‌هایی مانند مشارکت و همکاری ذی‌نفعان و ادغام سیاست‌های اقلیمی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نتایج بر ضرورت استقرار حکمرانی یکپارچه، مشارکتی، و چندسطحی برای تسهیل گذار انرژی تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی گذار انرژی

امنیت انرژی

توسعه پایدار

اسناد ملی

ایران

موضوعات