ارزیابی سیاست ممنوعیت انتقال آب بین‌حوضه‌ای برای مصارف غیرشرب: رویکرد حکمرانی در چارچوب تعاملات بسترمند

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حکمرانی آب، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حکمرانی اقتصادی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jppolicy.2026.107874

چکیده

مسائل حوزه آب درهم‌تنیده بوده و ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را شامل می‌شوند. در ایران، برنامه‌های توسعه پنج‌ساله با توجه به شرایط محیطی و اجتماعی تدوین می‌شوند. بند«ح»ماده40 برنامه هفتم توسعه، انتقال آب بین‌حوضه‌ای برای مصارف غیرشرب را ممنوع اعلام کرده­است. این سیاست باهدف حفاظت از منابع، رعایت حقابه‌های زیست‌محیطی و جلوگیری از تخریب اکوسیستم‌ها طراحی شده­است. انتقال آب شرب تنها پس از بررسی‌های فنی و تصویب شورای عالی آب مجاز است، درحالیکه استحصال آب از دریاها و دریاچه‌ها مستثنی شده­است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از چارچوب تعاملات بسترمند، به بررسی این سیاست پرداخته و پیشنهاد می‌کند برای تحقق اهداف، هماهنگی نهادی، مشارکت جوامع محلی، استفاده از فناوری‌های نوین و سازوکارهای جبرانی تقویت شود تا عدالت و امنیت ­آبی پایدار تضمین گردد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. Aali, M. B., and Ghazanfari, M., Poursadegh. N. and Pourezat. A. (2024). Definition, governance (meta-synthesis of what governance is). Journal of Exalted Governance. (In Persian)
  2. Abrishamchi, A., & Tajrishi, M. (2005, March). Interbasin water transfer in Iran. In Water conservation, reuse, and recycling: proceeding of an Iranian American workshop (pp. 252-271). Washingon, DC: The National Academies Press.
  3. Bhattarai, M., Pant, D., & Molden, D. (2005). Socio-economics and hydrological impacts of melamchi intersectoral and interbasin water transfer project, Nepal. Water Policy, 7(2), 163-180.
  4. Bressers, H., & Kuks, S. (2013). Water governance regimes: Dimensions and dynamics. International Journal of Water Governance, 1(1-2), 133-156.
  5. Bressers, H., & Kuks, S. (2004). Integrated governance and water basin management (pp. 247-265). Kluwer Academic Publishers.
  6. Hemmati, A., Ebrahimi, K., & Ghorbani, K. (2020). Investigating the existing conflicts in inter-basin water transfer in Iran. In: Proceeding of The Second International Conference on Peace and Conflict Resolution.University of Tehran. (In Persian)
  7. Hemmati, A., Ghorbani, K., & Ebrahimi, K. (2022). Assessment of inter-basin water transfer projects damages in Iran. Water and Irrigation Management, 12(1), 139-156.
  8. Karakaya, N., Evrendilek, F., & Gonenc, E. (2014). Interbasin water transfer practices in Turkey. Journal of Ecosystem & Ecography, 4(2), 1-5.
  9. Karamouz, M., Mojahedi, S. A., & Ahmadi, A. (2010). Interbasin water transfer: economic water quality-based model. Journal of irrigation and drainage engineering, 136(2), 90-98.
  10. Khodabakhshi Behnaz, & Khodabakhshi Farnaz. (2006). Inter-basin water transfer, a sustainable approach to water resources management in the country. (In Persian)
  11. Law on the First Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 1989-1994. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91755
  12. law on the Fifth Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 2011-2016. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/790196
  13. Law on the Fourth Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 2005-2010. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94202
  14. Law on the Second Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 1995-1999. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92488
  15. Law on the Seventh Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 2024-2028. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1809128
  16. Law on the Sixth Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 2017-2023. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1014547
  17. Law on the Third Development Plan of the Islamic Republic of Iran, 2000-2004. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/93301
  18. Mirnezami, S., & Bagheri, A. (2017). Assessing the water governance system for groundwater conservation in Iran. Iran-Water Resources Research, 13(2), 32-55.
  19. Mirnezami, S. J., de Boer, C. L., & Bagheri, A. (2020). Groundwater governance and implementing the conservation policy: the case study of Rafsanjan Plain in Iran. Environment, Development and Sustainability, 22, 8183-8210.
  20. Mohammadi, Fatemeh and Fattahi, Ruhollah and Samadi Borujeni, Hossein and Javadi, Mahsa, 2012, Sensitivity assessment of environmental and social criteria in ranking the proposed options of the Beheshtabad Inter-Basin Water Transfer Project using the AHP method, National Conference on Inter-Basin Water Transfer (Challenges and Opportunities), Shahrekord, https://civilica.com/doc/153335 (In Persian)
  21. Rahimizadeh Mohammad Reza, & Bozorg Haddad Omid. (2018). Investigating the effects of inter-basin water transfer on Iran's water resources. Journal of Strategic Research in Agricultural Sciences and Natural Resources Volume 3, Issue 1, Pages 27-42. (In Persian)
  22. Rosso, R. (2025). On Seven Principles of Water Governance. Water, 17(6), 896.
  23. Sadeghi, S. H. R., Kazemi Kia, S., Kheirfam, H., & Hazbavi, Z. (2016). Experiences and consequences of inter-basin water transfer worldwide. Iran-Water Resources Research, 12(2), 120-140.
  24. Tasaki Ali, (2024). What are the development plans?, https://alitsaki.ir/?p=3610
  25. Zhuang, W. (2016). Eco-environmental impact of inter-basin water transfer projects: a review. Environmental Science and Pollution Research, 23(13), 12867-12879.

 

سیاستگذاری عمومی
دوره 12، شماره 2
تیر 1405
صفحه 439-457

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار