سیاستگذاری عمومی

سیاستگذاری عمومی

تحلیل مؤلفه‌های شکل‌گیری کنشگری زنانه در ایران بر مبنای نظریه ائتلاف‌ حامی و ساختارهای فرصت سیاسی؛ تجربه تاریخی تأسیس مدارس دخترانه در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مصطفی زمانیان 1
لیلا بوستانی 2
الهام معصومی 2
1 استادیار حکمرانی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حکمرانی خانواده و جمعیت، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22059/jppolicy.2026.107828
چکیده
این مقاله با بهره‌گیری از چارچوب نظری ائتلاف‌ حامی و رویکرد دسترسی جنسیتی به قدرت، زیست‌بوم سیاستی و فرایند یادگیری سیاستی تأسیس مدارس دخترانه در ایران (دوره قاجار تا اوایل پهلوی) را بررسی می‌کند. پژوهش با روش مطالعه موردی کیفی و تحلیل اسناد تاریخی انجام شده است. تأسیس مدارس دخترانه نتیجه تعامل طولانی‌مدت میان دو ائتلاف رقیب بود: ائتلاف حامی تجدد با باور هسته‌ای ترقی ملی از طریق آموزش زنان و ائتلاف مخالف سنت‌گرا با باور هسته‌ای مغایرت آموزش دختران با عفت عمومی و نظم جنسیتی سنتی. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که موفقیت ائتلاف حامی به یادگیری تدریجی سیاستی؛ از جمله انطباق راهبردی با ارزش‌های مسلط جامعه وابسته بود. زنان موفق نیز از درون ساختارهای موجود و نه به‌صورت رادیکال بیرونی کنشگری کردند. در حوزه‌های حساس فرهنگی-اجتماعی ایران، تغییرات سیاستی پایدار عمدتاً از مسیر یادگیری سیاستی و تطبیق هوشمندانه با هنجارهای مسلط و کاهش تدریجی مقاومت‌ها رخ می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
یادگیری سیاستی
مدارس دخترانه
زیست‌بوم سیاستی
ائتلاف‌ حامی
دسترسی جنسیتی به قدرت
کنشگری زنان
  1. Asadi-Orimi F. Education of girls and women in the Qajar period. Applied Research in Management and Human Sciences. 2022;9(3):132–147. Available from: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2010867
  2. Askari S. Girls’ education and two conflicting approaches in social transformations of the First Pahlavi period. Payam-e Baharestan. 2009;85(2):485–500. Available from: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/574764
  3. Baghdar Delgosha A. Women in Modern Iran: An Analysis of Social Issues. Tehran: Roshangaran & Women’s Studies; 2021
  4. Chappell, L., 2006. Comparing political institutions: Revealing the gendered “logic of appropriateness”. Politics & Gender, 2(2), pp.223-235.
  5. Foroozesh S. Barriers and limitations to the development of girls’ schools in Iran during the Constitutional era. Iranian Journal of Social Development Studies. 2025;17(3):7–23. Available from: https://lib.wrc.ir/scholar/view/1/52305
  6. Habibi GH. Methodological Insight: Research in Social Sciences, Paradigms, Methods, and Techniques. Tehran: Ketab-e Hameh; 2014
  7. Hedayat MQ. Khaterat va Khatarat: Memoirs of Six Kings and a Glimpse of My Life. Tehran: Zavar; 2020
  8. Jalali I. The role of women in the establishment of modern schools and girls’ education during the Constitutional period in Iran. Meskavieh [Internet]. 2011;5(14):45–60. Available from: https://sid.ir/paper/177558/fa
  9. Jenkins-Smith HC, Sabatier PA. The study of public policy processes. The Nation’s health. 1993:135-42.
  10. Kenny M. Gender, institutions and power: A critical review. Politics. 2007 Jun;27(2):91-100.
  11. Mackay F, Kenny M, Chappell L. New institutionalism through a gender lens: Towards a feminist institutionalism?. International political science review. 2010 Nov;31(5):573-88.
  12. Mahboobi Ardakani H. History of Modern Civil Institutions in Iran. 3 vols. Tehran: University of Tehran Press; 1991–1997.
  13. Malek Mohammadi, H. R. (2020). Advocacy coalition framework: With Sabatier in the labyrinth of public policymaking. Public Policy, 6(2), 201–209. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2020.77620 (In Persian).
  14. Mohammadi Bitarafan M, Yazdani S, Moftakhari H, Fallah Tootkar H. The Constitutional Revolution and the protest against the educational and nurturing status of women in Iran (1906–1909). Quarterly Journal of Social Sciences. 2017;24(79):159–189. doi: 10.22054/qjss.2017.19493.1501
  15. Niknafs S. “This Lowly Person of This Land”: A Review of the Life and Times of Bibi Khanom Astarabadi. Pazhvak-e Zanan dar Tarikh (Women’s Echo in History). 2024;4(12):[pages if available]. Available from: https://civilica.com/doc/2207084
  16. Nourifard, F. (2023). Explaining the assumptions of the political opportunity structure in the emergence and cycle of power transfer in Iran (1357/1979). Contemporary Iran’s Political and Social Developments, 2(4), 69–88. (In Persian).
  17. Rai SM. Democratic institutions, political representation and women's empowerment: The quota debate in India. Democratization. 1999 Sep 1;6(3):84-99.
  18. Ramezani R. The trajectory of educational modernism in girls’ education in contemporary Iran. Ma‘refat. 2004;86:110–117. Available from: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/326332
  19. Sabatier, Paul A.( 1988), An Advocacy coalition framework of policy change and the role of policy- Oriented leaving therein, “ Policy science”, 21(2/3)
  20. Shafiei SS. Social History of Women in the Qajar Era. Tehran: Thaleth Publishing; 2020.
  21. Samiei Esfahani, A., Jalali Kia, Z., & Khalqi, J. (2024). Explaining the causes and contexts of the formation of the reform movement based on the “political opportunity structure” theory. Political Strategy, 8(29), 211–235. (In Persian).
  22. Tajik Z. Conceptual developments of education and their relation to resistance against modern girls’ schools. Gender and Family Studies. 2024;22(12):151–186. Available from: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2189314
  23. Torabi Farsani S. Documents of Girls’ Schools from the Constitutional Era to the Pahlavi Period. Tehran: National Archives Organization of Iran; 2021
  24. Weible CM, Sabatier PA, McQueen K. Themes and variations: Taking stock of the advocacy coalition framework. Policy studies journal. 2009 Feb;37(1):121-40.
سیاستگذاری عمومی
دوره 12، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 259-276