سیاستگذاری عمومی

سیاستگذاری عمومی

تحلیل شبکه تنظیم‌گری از منظر استقلال تنظیم‌گر؛ مطالعه موردی کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مژده ناطقی 1
وجه الله قربانی زاده 2
حسین اصلی‌پور 3
سیدمحمدصادق امامیان 4
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 استاد مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
4 استادیار سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران
10.22059/jppolicy.2026.106367
چکیده
در دهه‌های اخیر، با گذار از دولت مداخله‌گر به دولت تنظیم‌گر، نهادهای تنظیم‌گر به بازیگران کلیدی حکمرانی بدل شده‌اند. یکی از ویژگی‌های اصلی این نهادها، برخورداری از استقلال واقعی در تعیین و اجرای ترجیحات خود، بدون وابستگی یا تأثیرپذیری ناموجه از سایر بازیگران، از جمله سیاستگذاران، تنظیم‌گران موازی و تنظیم‌شوندگان است. این پژوهش با هدف ارزیابی میزان استقلال واقعی کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در سه حوزه «ارتباطات ثابت و همراه»، «فرکانس رادیویی» و «پست»، با استفاده از روش تحلیل شبکه اجتماعی انجام شده است. داده‌ها از طریق تکمیل پرسشنامه توسط خبرگان و تحلیل ماتریس تأثیرگذاری بازیگران گردآوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که این نهاد در هیچ‌یک از حوزه‌ها از استقلال کامل برخوردار نیست، اما در حوزه فرکانس مستقل‌تر و در حوزه پست وابسته‌تر است. یافته‌ها بر لزوم تقویت سازوکارهای نهادی برای ارتقای استقلال عملیاتی تنظیم‌گر تأکید دارند.
کلیدواژه‌ها
تنظیم‌گری
استقلال تنظیم‌گر
استقلال واقعی تنظیم‌گر
تحلیل شبکه اجتماعی
تنظیم‌گری ارتباطات
  1. Badran, A. (2017). Revisiting regulatory independence: The relationship between the formal and de-facto independence of the Egyptian telecoms regulator. Public Policy and Administration, 32(1), 66–84. https://doi.org/10.1177/0952076716643381
  2. Correa, P., Pereira, C., Mueller, B., & Melo, M. (2006). Regulatory governance in infrastructure industries: Assessment and measurement of Brazilian regulators. Washington, DC: World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-6609-7
  3. Coroado, S. (2020). Does formal independence of regulators change? Evidence from Portuguese agencies. Governance, 33(1), 61–77. https://doi.org/10.1111/gove.12413
  4. Council of Ministers. (2003). Statute of the Communications Regulatory Authority. {In Persian}
  5. Cukierman, A., Web, S. B., & Neyapti, B. (1992). Measuring the Independence of Central Banks and Its Effect on Policy Outcomes. The World Bank Economic Review, 6(3), 353–398. https://doi.org/10.1093/wber/6.3.353
  6. Cukierman, A., Webb, S. B., & Neyapti, B. (1995). Measuring the independence of central banks: A review of recent developments. World Bank Economic Review, 9(3), 453-470
  7. Dabrowski, M. (2021). Two Major Economic Crises in the Early Twenty-First Century and their Impact on Central Bank Independence.
  8. Dasgupta, S. (2009). Regulatory independence and performance: A comparative study of the UK and French telecommunications sectors. PhD thesis, London School of Economics and Political Science.
  9. Elgie, R., & McMENAMIN, I. (2005). Credible Commitment, Political Uncertainty or Policy Complexity? Explaining Variations in the Independence of Non-majoritarian Institutions in France. British Journal of Political Science, 35(3), 531–548. https://doi.org/10.1017/S0007123405000281
  10. Fernández-i-Marín, X., Jordana, J., & Bianculli, A. C. (2016). Are regulatory agencies independent in practice? Evidence from board members in Spain: Are regulatory agencies independent in practice? Regulation & Governance, 10(3), 230–247. https://doi.org/10.1111/rego.12084
  11. Gilardi, F. (2002). Policy credibility and delegation to independent regulatory agencies: A comparative empirical analysis. Journal of European Public Policy, 9(6), Article 6. https://doi.org/10/fmjjd6
  12. Gilardi, F. (2008). Delegation in the regulatory state: Independent regulatory agencies in Western Europe. Edward Elgar.
  13. González, C. I., & Verhoest, K. (2020). De facto regulatory decision-making processes in telecommunications regulation: Explaining influence relationships with exponential random graph models. Journal of Public Policy, 40(1), 144–170. https://doi.org/10.1017/S0143814X18000272
  14. Governance & Policy Think Tank. (2017). Media Regulatory System. {In Persian}
  15. Gutiérrez, L. H. (2003). Regulatory governance in the Latin American telecommunications sector. Utilities Policy, 11(4), 225–240. https://doi.org/10.1016/S0957-1787(03)00062-6
  16. Hanretty, C., & Koop, C. (2013). Shall the law set them free? The formal and actual independence of regulatory agencies: Formal and actual agency independence. Regulation & Governance, 7(2), 195–214. https://doi.org/10.1111/j.1748-5991.2012.01156.x
  17. Ingold, K., Varone, F., & Stokman, F. (2013). A social network-based approach to assess de facto independence of regulatory agencies. Journal of European Public Policy, 20(10), 1464–1481. https://doi.org/10.1080/13501763.2013.804280
  18. Islamic Consultative Assembly (Parliament of Iran). (2000). Third Economic, Social, and Cultural Development Plan of the Islamic Republic of Iran. {In Persian}
  19. Islamic Consultative Assembly (Parliament of Iran). (2003). Law on the Duties and Authorities of the Ministry of Communications and Information Technology. {In Persian}
  20. Islamic Consultative Assembly (Parliament of Iran). (2007). Law on the Implementation of the General Policies of Article 44 of the Constitution. {In Persian}
  21. Jordana, J., Fernández-i-Marín, X., & Bianculli, A. C. (2018). Agency proliferation and the globalization of the regulatory state: Introducing a data set on the institutional features of regulatory agencies. Regulation & Governance, 12(4), 524–540.
  22. Juwayeyi, M. M. (2017). The Malawi Communications Regulatory Authority: Issues of De Jure and De Facto Independence. Communication Law and Policy, 22(2), 213–253. https://doi.org/10.1080/10811680.2017.1290989
  23. Kessides, I. N. (2004). Reforming infrastructure: Privatization, regulation, and competition. Washington, DC: World Bank and Oxford University Press.
  24. Koop, C., & Kessler, P. (2021). Keeping control of regulation? Domestic constraints on the creation of independent authorities in emerging and developing economies. Governance, 34(2), 545–564. https://doi.org/10.1111/gove.12523
  25. Koske, I., Naru, F., Beiter, P., & Wanner, I. (2016). Regulatory management practices in OECD countries. OECD Economics Department Working Paper No. 1296
  26. Kumar, S. (2022). Taking root: Independent Regulatory Agency model of regulation in Indian electricity sector. Energy Policy, 164, 112863. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2022.112863
  27. Levi-Faur, D. (Ed.). (2011). Handbook on the politics of regulation. Edward Elgar.
  28. Maggetti, M. (2007). De facto independence after delegation: A fuzzy-set analysis. Regulation & Governance, 1(4), 271–294. https://doi.org/10.1111/j.1748-5991.2007.00023.x
  29. Majone, G. (1994). The rise of the regulatory state in Europe. West European Politics, 17(3), 77–101. https://doi.org/10.1080/01402389408425031
  30. Majone, G. (1997). From the Positive to the Regulatory State: Causes and Consequences of Changes in the Mode of Governance’,. Journal of Public Policy, 139–167.
  31. Mohammadi Kangarani, H., & Rafsanjani Nejad, S. (2015). Power Structure in the Policy and Water Management Network in the Fourth Development Plan of the Islamic Republic of Iran. Public Policy, 1(3), 121–138. https://doi.org/10.22059/ppolicy.2015.57682. {In Persian}
  32. Oftadeh, J. (2014). Social Network Analysis. Tehran: Sanieh Publishing. {In Persian}
  33. Peci, A., De Menezes Santos, A., & Pino Oliveira De Araújo, B. C. (2022). Quo Vadis ? Career paths of Brazilian regulators. Regulation & Governance, 16(2), 470–486. https://doi.org/10.1111/rego.12348
  34. Ruffing, E., Weinrich, M., Rittberger, B., & Wonka, A. (2024). The European administrative space over time: Mapping the formal independence of EU agencies. Regulation & Governance, 18(3), 740–760. https://doi.org/10.1111/rego.12556
  35. Sezen, S. (2007). Independent regulatory agencies in Turkey: Are they really autonomous? Public Administration and Development. https://doi.org/10.1002/pad.448
  36. Stern, J., & Holder, S. (1999). Regulatory governance: Criteria for assessing the performance of regulatory systems An application to infrastructure industries in the developing countries of Asia. Utilities Policy, 18.
  37. Thatcher, M. (2002). Delegation to Independent Regulatory Agencies: Pressures, Functions and Contextual Mediation. West European Politics, 25(1), 125–147. https://doi.org/10.1080/713601588
  38. Wassum, M., & De Francesco, F. (2020). Explaining regulatory autonomy in EU network sectors: Varieties of utility regulation? Governance, 33(1), 41–60. https://doi.org/10.1111/gove.12437
سیاستگذاری عمومی
دوره 12، شماره 1
بهار 1405
صفحه 30-50