سازوکار مداخله آزمایشگاه سیاستی در چرخه سیاست‌گذاری: یک مطالعه موردی در بخش آموزش عالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور

2 دانشگاه علامه طباطبایی

10.22059/jppolicy.2026.403329.2799

چکیده

سیاست‌گذاری عمومی در ایران با ناکارآمدی‌های ناشی از الگوهای خطی، متمرکز و غیرمشارکتی مواجه‌ است؛ مسئله‌ای که در آموزش‌عالی، به‌عنوان عرصه‌ای کلیدی در حکمرانی علم‌وفناوری، به شکاف میان سیاست‌های تدوین‌شده و واقعیت‌های اجرایی انجامیده‌است. درواکنش، آزمایشگاه‌های سیاستی به‌مثابه ابزارهای نوین حکمرانی مشارکتی امکان بازتعریف مسائل و هم‌آفرینی راهکارها را فراهم می‌کنند. این مقاله با مطالعه‌موردی آزمایشگاه‌سیاستی مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، با استفاده از چهارچوبی تلفیقی از چرخه‌سیاست‌گذاری و مدل REACT و روش تحلیل‌روایت، به تحلیل سازوکار مداخله این نهاد در بازنگری آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت‌علمی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد، این آزمایشگاه به‌مثابه یک نهاد میانجی ازطریق سازوکارهای تسهیل‌گری، سنتز دانش، گفت‌وگوسازی، اقناع، اجماع و شبکه‌سازی، شکاف میان سیاست‌های طراحی‌شده و واقعیت‌های نهادی را کاهش‌ داده و مشروعیت فرایندی سیاست‌گذاری را ارتقا می‌دهد. درنهایت، پژوهش ضمن تأکید بر ضرورت حمایت نهادی و ادغام آزمایشگاه‌های‌سیاستی در چرخه‌سیاست‌گذاری، الگویی زمینه‌مند برای مداخله نهادهای میانجی ارائه می‌دهد که می‌تواند به بازآفرینی سیاست‌گذاری و تقویت تاب‌آوری نهادی در آموزش‌عالی ایران بینجامد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات