ابعاد و شاخص‌های ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری براساس چرخه سیاستگذاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

10.22059/jppolicy.2025.105205

چکیده

هدف از ارزیابی سیاست؛ بررسی، تحلیل و قضاوت در مورد اثربخشی، کارایی و پیامدهای سیاست‌ها و برنامه‌های دولتی است. در حال حاضر، اکثر بخش­ های علمی کشور به رغم اتخاذ سیاست‌هایی در حوزه علم، فناوری و نوآوری، فاقد ساختار، رویه و الگویی نظام­مند برای ارزیابی و اصلاح این سیاست‌ها هستند. این پژوهش در تلاش است تا ابعاد و شاخص‌های ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری براساس چرخه سیاستگذاری را شناسایی و ارائه نماید. ابعاد، ارزیابی سیاست‌های علم، فناوری و نوآوری با رویکرد پیشین شامل انطباق و نیازسنجی، منابع مالی، منابع انسانی، زیرساخت‌ها، ذ‌‌ی‌نفعان، امکان‌سنجی/ ریسک، برنامه‌ریزی و اهداف و قوانین و مقررات بود. در مرحله همزمان شامل: عملکرد مالی و بودجه ای، خروجی‌ها و نتایج، فرآیندها، همکاری و مشارکت، ریسک و انعطاف‌پذیری، ظرفیت‌سازی و تأثیرات اجتماعی و در مرحله پسینی دربرگیرنده تأثیرات اقتصادی، تأثیرات اجتماعی، پیشرفت علمی و فناوری، آموزشی و دانشگاهی، زیست‌محیطی، جایگاه بین‌المللی، یادگیری و بهبود سیاستی بود. در انتها براساس یافته‌های مطالعه، پیشنهادهای سیاستی ارائه ‌شد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. Bhutto, A., Rashdi, P. I. S., & Abro, Q. (2012). Indicators for science and technology policy in Pakistan: Entering the science, technology and innovation paradigm. Science and Public Policy, 39, 1-12.
  2. Booshehri, A. and Bagheri, A. (2016). Science and Technology Policy Assessment (Case Study on Elite Conscripts Working in Research Projects). Journal of Improvement Management, 10(3), 107-129. {In Persian}
  3. Brooks, H. (1980). Science indicators and science policy. Scientometrics, 2(5), 331–337. https://doi.org/10.1007/BF02095075
  4. Çağan, S. (2017). Türki̇ye de 1980 sonrasi dönemde uygulanan bi̇li̇m ve teknoloji̇ poli̇ti̇ka belgeleri̇ni̇n etki̇nli̇ği̇ üzeri̇ne bi̇r i̇nceleme. The Journal of International Social Research, 10(53), 708–717. https://doi.org/10.17719/JISR.20175334159
  5. Chudnovsky, D. (1999). Science and technology policy and the National Innovation System in Argentina. Cepal Review, 1999, 157-176.
  6. Cozzens, S. (2007). Distributive justice in science and technology policy. Science and Public Policy, 34, 85-94.
  7. Cozzens, S. E., Bobb, K., & Bortagaray, I. (2002). Evaluating the distributional consequences of science and technology policies and programs. In Research Evaluation (Vol. 11, Issue 2, pp. 101–107). Oxford University Press (OUP). https://doi.org/10.3152/147154402781776899
  8. Emami Meybodi, R. (2015). Comparative Analyses of Policy Evaluation Systems; Principles and Rules. Political Science, 11(1), 45-68. {In Persian}
  9. Hage, J., Jordan, G., & Mote, J. (2007). A theory-based innovation systems framework for evaluating diverse portfolios of research, part two: macro indicators and policy interventions. In Science and Public Policy (Vol. 34, Issue 10, pp. 731–741). Oxford University Press (OUP). https://doi.org/10.3152/030234207x265385
  10. Hajizadeh, E.; Asghari, M. (1400). Statistical Methods and Analyses with a View to Research Methodology in Biological and Health Sciences. Tehran: Jihad Daneshgaghi. Third Edition. {In Persian}
  11. Hall, B. H. (2002). The Assessment: Technology Policy. Oxford Review of Economic Policy, 18, 1-9.
  12. Joss, S., & Brownlea, A. (1999). Considering the concept of procedural justice for public policy- and decision-making in science and technology. Science and Public Policy, 26, 321-330.
  13. Lemola, T. (2003). Country report: transformation of Finnish science and technology policy. Science & Technology Studies, 16(1), 52-67.
  14. Masinda, M. T. (1998). National systems of innovation: implications on science and technology policies in sub-Saharan Africa.
  15. Möhring, N., Huber, R., & Finger, R. (2023). Combining ex-ante and ex-post assessments to support the sustainable transformation of agriculture: The case of Swiss pesticide-free wheat production. Q Open, 3(3), qoac022.
  16. Mustangimah, M., Putera, P. B., Zulhamdani, M., Handoyo, S., & Rahayu, S. (2021). Evaluation of the Indonesia national strategic policy of science and technology development. Journal of Science and Technology Policy Management, 12(3), 421-442. https://doi.org/10.1108/jstpm-04-2020-0079
  17. Norouzi, A., Parsaei- Mohammadi, P., Geraei, E., & Zare-Farashbandi, F. (2024). Designing a Framework for Evaluating the Scientific Productions. In International Journal of Preventive Medicine (Vol. 15). Ovid Technologies (Wolters Kluwer Health). https://doi.org/10.4103/ijpvm.ijpvm_162_24
  18. OECD (2019), Budgeting and Public Expenditures in OECD Countries 2019, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/9789264307957-en.
  19. OECD (2023). OECD Science, Technology and Innovation Outlook 2023: Enabling Transitions in Times of Disruption, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/0b55736e-en.
  20. Parker, M., Acland, A., Armstrong, H. J., Bellingham, J. R., Bland, J., Bodmer, H. C., Burall, S., Castell, S., Chilvers, J., Cleevely, D., Cope, D., Costanzo, L., Dolan, J. A., Doubleday, R., Feng, W. Y., Godfray, H., Good, D., Grant, J., Green, N., ... & Sutherland, W. J. (2014). Identifying the Science and Technology Dimensions of Emerging Public Policy Issues through Horizon Scanning. PLoS ONE, 9.
  21. Patton, C., Sawicki, D., & Clark, J. (2015). Basic methods of policy analysis and planning. Routledge.
  22. Qiu, J., Cao, J., Gu, X., Ge, Z., Wang, Z., & Liang, Z. (2023). Design of an Evaluation System for Disruptive Technologies to Benefit Smart Cities. In Sustainability (Vol. 15, Issue 11, p. 9109). MDPI AG. https://doi.org/10.3390/su15119109
  23. Sattiraju, V. K., & Janodia, M. D. (2023). Analysis of science, technology and innovation (STI) policies of India from 1958 to 2020. In Journal of Science and Technology Policy Management (Vol. 15, Issue 6, pp. 1691–1708). Emerald. https://doi.org/10.1108/jstpm-02-2022-0030
  24. Segone, M. (Ed.). (2008). Bridging the gap: The role of Monitoring and Evaluation in evidence-based policy-making. UNICEF, Geneva.: UNICEF, Geneva.
  25. Shodiyeva, N. S. (2022). Indicators and Measures as Policy Tools (pp. 185–196). Routledge eBooks. https://doi.org/10.4324/9781003163954-19
  26. Soltani, A. M. and Tabatabaeian, S. H. (2019). Science, Technology, and Innovation Policy Evaluation. Journal of Science and Technology Policy, 12(2), 561-578. {In Persian}
  27. Steen, J. V. (1995). S&T indicators in science policy: how can they matter? Research Evaluation, 5, 161-166.
  28. Tabatabaiyan, H.; Fateh-Rad, M.; Shojaei, M. H.; Soltanzadeh, J. (2012). Evaluating Science, Technology and Innovation Policies. Tehran: National Science Policy Research Center. {In Persian}
  29. Wakhungu, J. (2001). Science, Technology, and Public Policy in Africa: A Framework for Action. Bulletin of Science, Technology & Society, 21, 246-252.
  30. Yao, J., & Peng, H. (2016). Empirical Research on Policy Evaluation of Innovation of Science and Technology in Shanghai. In DEStech Transactions on Environment, Energy and Earth Science (Issue seeie). DEStech Publications. https://doi.org/10.12783/dteees/seeie2016/4530
سیاستگذاری عمومی
دوره 11، شماره 4
دی 1404
صفحه 150-169

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار