مردم، سیاست و دولت؛ از بی‌اعتنایی به سیاست تا ناکارآمدی دولت

نوع مقاله : مقاله اصلی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران(مرکز مطالعات سیاستگذاری عمومی )

چکیده

از مقایسه دیگر کشورها با ایران می‌­توان به کارآمدی دولت در شماری سامان­ها و خلل در کارکردهای آن و به تبع آسیب به کارآمدی آن در ایران پی برد. عرصه­ سیاست­گذاری عمومی، ضمن فارغ­‌کردن مشاهده‌کننده از قضاوت ارزشی و نیز رهاکردن او از بار اتهام وابستگی و دلدادگی به خارج، این امکان را به او می­‌‍دهد تا روشن کند که دولت ایران در شماری از مهم­ترین عرصه­‌های سیاست­گذاری عمومی از اقتصاد گرفته تا آموزش و فرهنگ و از این­ها گرفته تا صنعت، کشاورزی، مدیریت آب و محیط­زیست با چالش‌­ها و بحران­های عمیقی مواجه است. پژوهشی که پیشتر نگارنده و همکارانی از کشور فرانسه انجام داده به کار مقایسه نظام و زمان سیاست­گذاری عمومی در ج. ا. ایران، ج. فرانسه و ایالات متحده آمریکا آمده است. دولت­های دو کشور اخیر در تمام عرصه­‌های مذکور از دولت ایران کارآمدترند. این مقاله مجال بحث در چرایی این وضع است و پیشنهاد نویسنده این است که میان این وضع و سطح سیاسی بودن مردم نسبت مستقیم وجود دارد و کارآمدی دولت به میزان درگیری شهروندان با امر سیاست و ترجیح امر عمومی و مصالح آن بر امر خصوصی و منافع آن نزد آنان، وابسته است. به رغم این که مردم ایران بسیار سیاسی پنداشته می­‌شوند، به معنای مندرج در این مقاله چندان سیاسی نیستند و چنین نبودنشان سبب ناکارآمدی، ثقل و خودبزرگ­‌بینی سیاستمداران و دولت در ایران شده است. شواهدی یاری­‌گر ما در حمایت از مدّعایمان خواهند بود که ذکر و بحثشان در این نوشته خواهد رفت.

کلیدواژه‌ها


  • 1- فاضلی، محمد، ایران بر لبه تیغ، گفتارهای جامعه­شناسی سیاسی و سیاست عمومی، تهران، روزنه، 1400.

    2- صحیفه امام خمینی، جلد 8، صفحه 6.

    3- طباطبایی، سید جواد، دیباچه­ای بر نظریه انحطاط ایران، نگاه معاصر، 1380.

    4- کاتوزیان، همایون، تضاد دولت و ملت، نظریه تاریخ و سیاست در ایران، مترجم: علیرضا طیب، نشر نی، 1395.

    5- وحید، مجید، پِر، رنو، پُله، ژیل، زمان سیاست و سیاست­گذاری عمومی در جمهوری اسلامی ایران، جمهوری فرانسه و ایالات متحده آمریکا، تهران، نشر میزان، 1399.

    6- وحید، مجید، زمان کوتاه سیاستگذاری عمومی در ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی سیاست­گذاری عمومی، دوره 5، شماره 4، 1398.

    • - Badie, Bertrand, L’Etat importé. L’occidentalisation de l’ordre politique, Paris, CNRS, 2017.
    • - Bénéton, Philippe, Introduction à la politique, Paris, PUF, 1999.
    • - De Tocqueville, Alexis, De la démocratie en Amérique, Paris, Flammarion, 2010.
    • - Furet, François, La Révolution française, Paris, Gallimard, 2007.
    • - Furet, François, Le passée d’une illusion, Essai sur l’idée communiste au XXe siècle, Paris, LGF, 2003.
    • - La Boétie, Discours de la servitude volontaire, Paris, Flammarion, 2016.
    • - Lefort, Claude, Essais sur le politique, XIXe-XXe siècles, Paris, Points, 2001.
    • - Richard, Yann, L’Iran, de 1800 à nos jours, Paris, Flammarion, 2016.
    • - Weber, Max, Le savant et le politique, trad : Julien Freund, Paris, 10/18, 2002.