بررسی علل بحران در سیاست‌های آب حوضه زاینده‌رود؛ مورد مطالعه شهرستان‌های غربی استان اصفهان

نوع مقاله : مقاله اصلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

3 دانشیار گروه جنگل‌داری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

چکیده

مدیریت منابع آب در فلات مرکزی ایران و حوضه آبریز زاینده‌رود به‌عنوان تنها رودخانه دائمی این فلات، با چالش‌های جدی مواجه شده که زندگی و معیشت بخش زیادی از ساکنین و بهره‌برداران را با دشواری مواجه نموده است. پژوهش حاضر، با هدف شناسایی و تبیین عوامل موثر بر بروز بحران در حوضه آبریز زاینده‌رود از منظر ذی­نفعان شهرستان ­های غربی استان اصفهان انجام شده است. این پژوهش از طریق مصاحبه ­های عمیق و نیمه‌ساختارمند با 51 نفر از ذی­نفعان در شهرستان های غربی استان بر­اساس روش تحلیل مضمون انجام گرفته است. در تجزیه و تحلیل مضمون ­ها، 15 مفهوم اولیه و سپس 4 مقوله اصلی که بیان­گر مقوله هسته هستند، استخراج گردید. یافته های پژوهش حاکی از آن است که  مفهوم هسته که همان علل شکل‌گیری بحران آب در شهرستان­ های مذکور می‌باشد، تحت تاثیر چهار دسته از علل سیاسی، قانونی، اقلیمی و قومی- فرهنگی بروز یافته است.

کلیدواژه‌ها


  1. پال­وستل،کلودیا .(2015). حکمرانی آب در مواجه با تغییر جهانی.ترجمه مهدی قربانی.تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

    پورکاظمی،محمدحسین. و والی، معصومه.(1393). مدیریت منابع آبی زاینده‌رود بین بخش­های صنعت و کشاورزی استان اصفهان با استفاده از نظریه بازی­ها. فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی دانشگاه خوارزمی، 4 (15)،1-42.

    حاتمی، عباس. و نوربخش، سوسن (1398). بازسازی معنایی بحران آب در شرق اصفهان بر اساس نظریه زمینه­ای. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، 30 (1)،123-142.

    حاجی یوسفی، امیرمحمد. و طالبی، محمدعلی. (1396). موانع مشارکت در چالش میان فرهنگ سیاسی و حکمرانی خوب از دید مدیران ارشد دولت جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه علوم سیاسی، 12 (1)، 7-40.

    حسرتی، مصطفی. (1385). مقدمه­ای بر روش کیفی نظریه­سازی داده بنیاد. فصلنامه علمی-پژوهشی زبان و زبان شناسی،2 (3)،75-86.

    حسینی ابری، حسین. (1377).مدیریت سنتی آب زاینده‌رود بحثی در دانش بومی ایران. فصلنامه علمی-پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 2 (15)،101-120.

    خوش‌اخلاق،رحمان؛ عمارزاده، مصطفی. و نورعلیزاده، لیلی.(1379). تخمین تابع عرضه اقتصادی درازمدت آب در حوزه آبریز رودخانه زاینده‌رود. فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، 8 (30)، 117-129.

    رضائیان، علی. (1384). مبانی سازمان و مدیریت. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، چاپ هفتم.

    وزارت نیرو. (1390). سند ملی توسعه منابع آب. تهران: دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفا، شرکت مدیریت منابع آب ایران، قابل دسترسی در:  https://www.smrw.ir/uploaded_files/DCMS/Circulars_files/wrm_80204c_1460443939.pdf

    عالم، عبدالرحمن. (1385).بنیادهای علم سیاست. تهران، انتشارات نشر نی.

    کیانی، غلامحسین؛ خوش‌اخلاق، رحمان. و کمال، محمدمهدی.(1398). تخصیص بهینه منابع آب زاینده­رود بین استان­های چهارمحال و بختیاری، اصفهان و یزد با استفاده از نظریه بازی­ها. فصلنامه نظریه­های کاربردی اقتصاد،6 (3)،165-188.

    محمدپور، احمد. (1388). ارزیابی کیفیت در تحقیق کیفی:اصول و راهبردهای اعتباریابی و تعمیم پذیری. فصلنامه علوم اجتماعی، 48، 73-106.

    محمدجانی، اسماعیل. و یزدانیان،نازنین. (1393). تحلیل وضعیت بحران آب درکشور و الزامات مدیریت آن. فصلنامه روند،21 (65و66)، 117-144.

    محمدولی سامانی، جمال. و مریدنژاد،علی.(1395). بررسی تطبیقی و ارائه پیشنهادهایی برای بهبود ساختار حاکمیتی مدیریت منابع آب در ایران. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.

    میدری، احمد. و خیرخواهان، جعفر. (1383). حکمرانی خوب؛ بنیان توسعه. تهران، مرکز پژوهشهای مجلس.

    میرنظامی، سیدجلال الدین. و باقری،علی.(1396).ارزیابی سیستم حکمرانی آب در فرایند حفاظت از منابع زیرزمینی ایران. فصلنامه مرکز تحقیقات منابع آب ایران، 13 (2)،32-55.

    نرگسیان، عباس. و جمالی،قاسعلی. (1398).وضع شفافیت در سازمان­های حاکمیتی ایران.فصلنامه دولت‌پژوهی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی،5 (18)،209-244.

    نمازی، محمد.(1382). نقش پژوهش­های کیفی در علوم انسانی. فصلنامه حغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 1 (1)،63-78.

    نیکوئی، علیرضا. و زیبایی، منصور. (1391)، مدیریت منابع آب و امنیت غذائی حوزه زاینده‌رود:کاربرد روش تحلیل یکپارچه حوزه آبریز زاینده‌رود. فصلنامه اقتصاد و توسعه کشاورزی، 26 (3)،183-196.

    وحید، مجید. و اخوان، سعید. (1396). بررسی تطبیقی عملکرد دولت‌های هشتم و نهم در جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر سیاست‌گذاری منابع آبی:مطالعه موردی بحران منابع آب در استان اصفهان. فصلنامه سیاستگذاری عمومی،3 (2)، 193-216.

    یزدانی­زازرانی، محمدرضا.(1391). بررسی رابطه مفهومی و تاثیر حکمرانی بر سیاستگذاری عمومی. فصلنامه پژوهش­های روابط بین‌الملل،1 (4)، 109-142.

    Allan, T., 2001. The Middle East Water Question: Hydropolitics and the global economy, London and New York

    Bevir, M. (2012). Governance: A Very Short Introduction, Oxford University Press, Oxford, UK,

    F. A. O (2018) .Clean Water and Sanitation. Progreses on level of Water Stress. Global Baseline for SDG Indicator 6.4.2, available at: https://www.unwater.org/publications/progress-on-level-of-water-stress-642/ [Accessed 8 February 2021].

    Francis, F.  (2013). What Is Governance. Center for Global Development. Avaible at:https://www.cgdev.org/sites/default/files/1426906_file_Fukuyama_What_Is_Governance.pdf [Accessed 20 february2021].

    Florence, M.  (2017). From Network Structure to Policy Design in Water Protection a Comparative Perspective on Micropollutants in the Rhine River Riparian Countries. 2017, available at: https://www.springer.com/gp/book/9783319556925, [Accessed 10 February 2021].

    Hufty, M. (2011). Investigating Policy Processes: The Governance Analytical Framework (GAF), Research for Sustainable Development: Foundations, Experiences, and Perspectives, Available at: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2019005, [Accessed 26 February 2021].

    Institute on Governance (2021). Defining of Governance, Institute on Governance.  Available at: https://iog.ca/what-is-governance/, [Accessed 25 February 2021].

    Kabote, S. J. & Pius J. N. (2017). Water Governance in Tanzania: Performance of Governance Structures and Institutions.World Journal of Social Sciences and Humanities, 2017, Vol. 3, No. 1, 15-25

    The World Bank. (2006) .A decade of measuring the quality of governance. The World Bank, Washington, DC.

    1. (2000). Governance, Participation and Partnerships. (Available at: http://www.un.org /cyberschoolbus /habitat /background /bg5.asp), [Accessed 16 February 2021].